Πέντε σκέψεις για την αποκατάσταση του σκύλου μετά από ορθοπεδική χειρουργική επέμβαση

Η ορθοπεδική χειρουργική και η μετεγχειρητική αποκατάσταση μπορούν να μεγιστοποιήσουν την αποκατάσταση της λειτουργίας των άκρων ενός ζώου. Η ορθοπεδική χειρουργική μπορεί να αποτρέψει τη μόνιμη απώλεια της λειτουργίας των άκρων, ενώ ένα καλά σχεδιασμένο μετεγχειρητικό πρόγραμμα αποκατάστασης μπορεί να αποτρέψει επιπλοκές που μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής του ζώου.12 Η συνεργασία μεταξύ των χειρουργικών ομάδων και των ομάδων αποκατάστασης συμβάλλει στην επιτυχή αποκατάσταση.

Τα ακόλουθα είναι πέντε βασικές παραμέτρους που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την μετεγχειρητική ορθοπεδική αποκατάσταση:

Φλεγμονή και πόνος

Επιδιόρθωση ιστών

Εύρος κίνησης των αρθρώσεων

Εκπαίδευση αποκατάστασης βάδισης

Προπόνηση δύναμης

1. Φλεγμονή και πόνος
Με βάση επικυρωμένη έρευνα, τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) έχουν γίνει η καθιερωμένη θεραπεία για την μετεγχειρητική φλεγμονή και τον πόνο μετά από ορθοπεδική χειρουργική επέμβαση.4-7 Η φλεγμονώδης φάση λόγω της αποκατάστασης των ιστών εμφανίζεται συνήθως 3-5 ημέρες μετά τον τραυματισμό.8 Ωστόσο, το οίδημα, το πρήξιμο και ο πόνος που σχετίζονται με την ορθοπεδική χειρουργική επέμβαση μπορεί να επιμείνουν περισσότερο. Επομένως, η χρήση των ΜΣΑΦ θα πρέπει να προσαρμόζεται στην εκάστοτε περίπτωση. Τα ΜΣΑΦ μπορούν να χρησιμοποιηθούν πριν από την αφαίρεση των ραμμάτων, με επακόλουθη αξιολόγηση του ζώου για να διαπιστωθεί εάν δικαιολογείται η συνεχής χρήση τους.5-7
Πριν από το κλείσιμο, η διήθηση της περιτομής με ένα λιποσωμικά εγκλεισμένο σκεύασμα βουπιβακαΐνης μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της διέγερσης των περιφερειακών υποδοχέων πόνου από προφλεγμονώδεις κυτοκίνες, εμποδίζοντας τη μετάδοση του πόνου με διάρκεια δράσης έως και 72 ώρες.9 Στην κλινική πράξη, οι αποκλεισμοί των περιφερικών νεύρων έχουν αποδειχθεί ότι παρέχουν βελτιωμένη μετεγχειρητική αναλγησία, προάγουν την πρόωρη επιστροφή στην κίνηση και επηρεάζουν θετικά τόσο τη χειρουργική επέμβαση όσο και την μετεγχειρητική ανάρρωση. Οι αποκλεισμοί των περιφερικών νεύρων μπορούν επίσης να βελτιώσουν την ανοχή του ασθενούς για άμεση μετεγχειρητική φυσική αποκατάσταση. Ενώ η χρήση αποκλεισμών των περιφερικών νεύρων σε αυτό το πλαίσιο δεν έχει μελετηθεί στην κτηνιατρική, παρόμοια οφέλη φαίνεται να παρατηρούνται σε σκύλους και γάτες.

Η κρυοθεραπεία χρησιμοποιεί χαμηλές θερμοκρασίες για τη μείωση της φλεγμονής και του πόνου στο χειρουργικό σημείο. Η μείωση της θερμοκρασίας των ιστών μπορεί να μειώσει τον μεταβολικό ρυθμό του κατεστραμμένου ιστού, να προκαλέσει αγγειοσύσπαση, να επιβραδύνει την αισθητηριακή νευρική αγωγιμότητα, να μειώσει τη συγκέντρωση προφλεγμονωδών κυτοκινών και να υπορυθμίσει τη μυϊκή διεγερσιμότητα. Αυτό μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή και τη βλάβη των ιστών, να ανακουφίσει το οίδημα και το πρήξιμο, να μειώσει τους μυϊκούς σπασμούς και να μειώσει τα επίπεδα πόνου. Απλές παγοκύστες μπορούν να κατασκευαστούν τυλίγοντας μια σακούλα με παγάκια ή κατεψυγμένα λαχανικά σε μια λεπτή πετσέτα ή μαξιλαροθήκη. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν εμπορικές παγοκύστες από καμβά (βλ. Σχήμα 1) ή μπορούν να ασφαλιστούν γύρω από το προσβεβλημένο άκρο και άρθρωση με νάιλον ιμάντες.

(Εικόνα 1) Η θεραπεία της υποθερμίας πραγματοποιήθηκε με την περιτύλιξη ενός παγοκύστη από καμβά του εμπορίου γύρω από το γόνατο του σκύλου.
Η παγοκύστη εφαρμόστηκε σε ολόκληρη την άρθρωση του γόνατος, όχι μόνο στην εξωτερική πλευρά. Το άλλο πίσω άκρο προστατεύτηκε με μια κουβέρτα.

Η παγοκύστη πρέπει να είναι αρκετά μεγάλη ώστε να καλύπτει ολόκληρη την χειρουργική περιοχή, όχι μόνο το τραύμα. Η συνιστώμενη συχνότητα εφαρμογής πάγου είναι 10 έως 30 λεπτά κάθε φορά, κάθε έξι ώρες. Ορισμένες συσκευές κρυοθεραπείας ασκούν επίσης πίεση, η οποία μπορεί να βελτιώσει την επαφή μεταξύ της πηγής κρύου και της περιοχής θεραπείας. Μια μελέτη έδειξε ότι σκύλοι που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση TPLO και εφάρμοσαν μια κρύα ποτίστρα με πίεση αέρα στο γόνατο εντός 24 ωρών μετά την επέμβαση παρουσίασαν σημαντική βελτίωση στον πόνο, τη χωλότητα και το εύρος κίνησης.

2. Επούλωση ιστών
Η θεραπεία με λέιζερ (θεραπεία φωτοβιοδιαμόρφωσης ή PBMT) εκθέτει τον ιστό σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία συγκεκριμένου μήκους κύματος, προκαλώντας μια βιολογική επίδραση μετατροπής ηλεκτρονίων και πρωτονίων. Αυτή η βιολογική επίδραση περιλαμβάνει την παραγωγή και ενεργοποίηση αυξητικών παραγόντων, την διέγερση της κυτταρικής ανάπτυξης και της διαφοροποίησης των βλαστικών κυττάρων, και την προώθηση της αγγειοδιαστολής, της αγγειογένεσης, του πολλαπλασιασμού των ινοβλαστών και της επιθηλιοποίησης, προωθώντας έτσι τη συνολική αποκατάσταση των ιστών. Δεν υπάρχει συνιστώμενη τυπική δόση ή συχνότητα για τη θεραπεία PBMT στην κτηνιατρική. Κλινικά, η χρήση λέιζερ τύπου 3Β ή 4 σε δόσεις από 3-6 J/cm³ έως 8-10 J/cm³ συνιστάται εμπειρικά. Η ημερήσια χορήγηση PBMT συνιστάται στην μετεγχειρητική περίοδο, με τα διαστήματα θεραπείας να αυξάνονται καθώς προχωρά η ανάρρωση.

3. Εύρος κίνησης
Για αρθρώσεις χωρίς μυϊκή σύσπαση, η θεραπεία παθητικού εύρους κίνησης (PROM) είναι μια κοινή μέθοδος αποκατάστασης στην πρώιμη μετεγχειρητική περίοδο. Αυτή η προσέγγιση μειώνει αποτελεσματικά τον πόνο και τον σχηματισμό ουλώδους ιστού, αποκαθιστά την ευλυγισία της άρθρωσης, διατηρεί τη ροή και την υγεία του αρθρικού υγρού και αποτρέπει την μυϊκή ατροφία. Η διαδικασία συνήθως εκτελείται με τον ασθενή σε πλάγια ξαπλωμένη θέση με το πάσχον άκρο προς τα πάνω. Αργές και απαλές ασκήσεις κάμψης και έκτασης εκτελούνται στο άκρο που αποκαθίσταται, εφόσον ο ασθενής αισθάνεται άνετα.

Η θεραπεία PROM μπορεί να διακοπεί όταν ο ασθενής είναι σε θέση να φέρει σταθερά το βάρος του στο πάσχον άκρο και να εκτελεί ενεργό εύρος κίνησης (AROM). Μέθοδοι που προάγουν το ενεργό εύρος κίνησης περιλαμβάνουν υποβοηθούμενο ή ανεξάρτητο περπάτημα με λουρί, υποβρύχιους διαδρόμους, χρήση σκαλοπατιών και ραμπών και εκπαίδευση σε διαδρομή μετ' εμποδίων (βλ. Σχήμα 2).

(Εικόνα 2) Ένας σκύλος πηδάει πάνω από εμπόδια με το αριστερό πρόσθιο και το δεξί οπίσθιο άκρο πλήρως τεντωμένα, ενώ το δεξί πρόσθιο και το αριστερό οπίσθιο άκρο είναι πλήρως λυγισμένα. Το άλμα πάνω από εμπόδια είναι μια ευέλικτη δραστηριότητα που μπορεί να προωθήσει την ικανότητα μεταφοράς ενέργειας (AROM) αυξάνοντας την απόσταση και το ύψος των εμποδίων, αποκαθιστώντας το βάδισμα και τη δύναμη. Ο σκύλος αναπτύσσει επίσης τη δύναμη των μυών του κορμού.

Η κολύμβηση είναι επίσης μια μέθοδος για την προώθηση της ενεργητικής κίνησης των αρθρώσεων. Για ασθενείς που υποβάλλονται σε αποκατάσταση πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, η κολύμβηση μπορεί να ενισχύσει το εύρος κάμψης στις αρθρώσεις του γόνατος και του ταρσού.31 Τα ελλείμματα έκτασης των αρθρώσεων είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα στα ζώα πριν και μετά από ορθοπεδική χειρουργική επέμβαση. Η θεραπεία με υποβρύχιο διάδρομο μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από την κολύμβηση στην αποκατάσταση της έκτασης των αρθρώσεων.28 Η θεραπεία με υποβρύχιο διάδρομο μπορεί να ξεκινήσει αφού επουλωθεί το τραύμα του ζώου και το βάθος, ο ρυθμός και η διάρκεια της άσκησης μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες του ατόμου.

4. Εκπαίδευση Αποκατάστασης Βάδισης
Η εκπαίδευση αποκατάστασης βάδισης, γνωστή και ως νευρομυϊκή αποκατάσταση, περιλαμβάνει συγκεκριμένες ασκήσεις που έχουν σχεδιαστεί για να διεγείρουν τα κατεστραμμένα νεύρα και τους μύες για να τα επανασυνδέσουν. Αυτός ο τύπος εκπαίδευσης μπορεί να αποκαταστήσει το άκρο του ζώου στην προεγχειρητική λειτουργία. Οι ασκήσεις που εκτελούνται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μυϊκής νεύρωσης μπορούν να διεγείρουν την επιδιόρθωση κατεστραμμένων και ατροφικών οδών κινητικών νευρώνων, να προωθήσουν την αποκατάσταση των νευρομυϊκών αποκρίσεων και να αποκαταστήσουν τα περιφερειακά και κεντρικά νευρομυϊκά συστήματα ανάδρασης, προωθώντας έτσι την αποκατάσταση του προσβεβλημένου άκρου. Αυτές οι ασκήσεις εκπαίδευσης στοχεύουν κυρίως στη βελτίωση της αίσθησης ισορροπίας του ζώου και στην τόνωση των ιδιοδεκτικών αντανακλαστικών. Αυτές περιλαμβάνουν υποβρύχια θεραπεία με διάδρομο, περπάτημα σε διάφορες επιφάνειες (π.χ. γρασίδι, σκληρό οδόστρωμα, χώμα, πεσμένα φύλλα), προσαρμοσμένες διαδρομές με προσωρινά εμπόδια ποικίλου ύψους και μήκους, πλοήγηση σε διαδρομές εμποδίων, κώνους προειδοποίησης ή ελαστικά, και εκπαίδευση ισορροπίας σε σανίδα ταλάντωσης ή/και στάση σε μπάλα γιόγκα (Σχήμα 3).

(Εικόνα 3) Τα μπροστινά πόδια του σκύλου τοποθετούνται σε μια κουνιστή μπάλα γιόγκα. Αυτό επιτρέπει την ταυτόχρονη αποκατάσταση του βαδίσματος και την προπόνηση ενδυνάμωσης, ενώ παράλληλα γυμνάζει τους μύες του κορμού του ασθενούς.

Επιπλέον, η επιπρόσθετη εκπαίδευση μπορεί να περιλαμβάνει την άσκηση κρατήματος από τον τεχνικό των μπροστινών άκρων του ασθενούς κατά τη βάδιση για να δημιουργήσει μια χορευτική στάση ή την ανύψωση των πίσω άκρων για να δημιουργήσει μια στάση «καροτσιού» (βλ. Σχήμα 4).

(Εικόνα 4) Ο τεχνικός σηκώνει τα μπροστινά πόδια (Α) και τα πίσω πόδια (Β) του σκύλου σε θέση «καροτσιού» ενώ περπατάει. Αυτές οι ασκήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση της αποκατάστασης του βαδίσματος και την ενδυνάμωση συγκεκριμένων μυϊκών ομάδων στα άκρα.

5. Προπόνηση ενδυνάμωσης
Η προπόνηση ενδυνάμωσης περιλαμβάνει κυρίως επαναλαμβανόμενη χαλάρωση των μυών υπό μηχανική αντίσταση.34,35 Αυτός ο τύπος προπόνησης αυξάνει τη μυϊκή μάζα και τη δύναμη, βοηθώντας το ζώο να ανακτήσει την προηγούμενη μυϊκή μάζα και λειτουργία των άκρων.34 Για βέλτιστα αποτελέσματα, και τα τέσσερα άκρα θα πρέπει να συμμετέχουν ταυτόχρονα, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του βάθους του νερού και της αύξησης της ταχύτητας των διαδρομών κατά τη διάρκεια της υποβρύχιας εκπαίδευσης σε διάδρομο.30 Η προπόνηση στο έδαφος μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει παρόμοιες προσεγγίσεις: αύξηση της ταχύτητας βαδίσματος ή τζόκινγκ για την αύξηση της δύναμης στα άκρα· εκπαίδευση του σκύλου να φοράει μικρούς αλτήρες για τα πόδια· ενθάρρυνση του σκύλου να τραβάει το έλκηθρο και σταδιακή αύξηση του βάρους· αύξηση του ύψους της διαδρομής μετ' εμποδίων και επιμήκυνση του βηματισμού κατά την εκτέλεση «βημάτων χορού» ή/και «περιπάτων με μονόκυκλο»· και περπάτημα σε απότομες πλαγιές μπορεί να ενισχύσει τη δύναμη. Το να κάνει το ζώο επαναλαμβανόμενες ασκήσεις «καθίσματος και όρθιας στάσης» ενδυναμώνει τους μύες του ισχίου και των οπίσθιων άκρων, ενώ οι ασκήσεις «καθίσματος και όρθιας στάσης» ενδυναμώνουν συγκεκριμένες μυϊκές ομάδες στο στήθος και τα μπροστινά άκρα.

6. Μύες ενδυνάμωσης του κορμού
Οι άνθρωποι δίνουν μεγάλη έμφαση στη σημασία των κοιλιακών και των μυών της κάτω ράχης (ένας δυνατός κορμός) επειδή βελτιώνουν την αθλητική απόδοση. 35,36 Η ανάπτυξη της δύναμης του κορμού σε σκύλους και γάτες είναι ένα σχετικά δύσκολο έργο, αλλά η σημασία του δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Όταν ένα ζώο στέκεται σε μια ασταθή πλατφόρμα (όπως μια σανίδα ταλάντωσης, μια ημικυκλική μπάλα ισορροπίας ή μια μπάλα γιόγκα), προσπαθεί να διατηρήσει την ισορροπία του και να αποφύγει την πτώση. 30 Αυτό προάγει την ανάπτυξη των μυών του κορμού. Ενώ το ζώο βρίσκεται στη σανίδα ταλάντωσης, το ξύσιμο της κοιλιάς του μπορεί να προάγει τη συστολή των μυών του κορμού του. 37 Οι σκύλοι και οι γάτες μπορούν να εκπαιδευτούν να κυλούν κατόπιν εντολής, μια άσκηση που απαιτεί επίσης δύναμη κορμού. Οι ασθενείς μπορούν να ενθαρρυνθούν να επαναλαμβάνουν αυτήν την άσκηση για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα. 30 Ένας φυσιοθεραπευτής μπορεί επίσης να σηκώσει ένα από τα μπροστινά πόδια του ασθενούς και το αντίθετο πίσω πόδι από το έδαφος και να ζητήσει από τον ασθενή να σταθεί στα υπόλοιπα δύο πόδια για ένα χρονικό διάστημα, επαναλαμβάνοντας αρκετές φορές. 37 Αυτή η άσκηση διεγείρει τη συστολή των μυών της κοιλιάς, της πλάτης και των άνω άκρων, συμβάλλοντας στην ενδυνάμωση των μυών του κορμού.

7. Συμπέρασμα
Η μετεγχειρητική αποκατάσταση αποτελεί ουσιαστικό συστατικό της ορθοπεδικής θεραπείας για σκύλους και γάτες. Ενώ στην κτηνιατρική δεν υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα υψηλής ποιότητας, αποτελεσματικές μέθοδοι αποκατάστασης από την ανθρώπινη ιατρική μπορούν να εφαρμοστούν σε σκύλους και γάτες. Για κάθε ορθοπεδική χειρουργική επέμβαση, τα σχέδια μετεγχειρητικής αποκατάστασης θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον έλεγχο της φλεγμονής και του πόνου, την προώθηση της αποκατάστασης των ιστών, την αύξηση του εύρους κίνησης των αρθρώσεων, την υποστήριξη της αποκατάστασης του βαδίσματος και την ενίσχυση της μυϊκής δύναμης.